الملا فتح الله الكاشاني

14

تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي )

آمدى و مخارق گلوى وى چنان ساخته كه آوازى كه از آنجا حاصل شدى مانند آواز گاو بودى و بعد از آن او را بر مهيب باد بنهادند و پيراهن آن را چنان بر زمين وضع كردند كه باد در زير او بشكمش تواند رفت پس بنى اسرائيل را جمع كرد و گفت بيائيد و بنگريد كه از براى شما از آن حلى چه ساخته‌ام ايشان چون بيامدند و نگاه كردند گوسالهء ديدند بغايت نيكو صورت مرصع بانواع جواهر و در ناگاه بادى بر آمد و در شكم گوساله افتاد و از حلق او بيرون آمد و از وى آوازى شنيدند مانند آواز گوساله و چون پيش از اين گاو پرست بودند و آن عقيده باطله در طبيعت ايشان رسوخ بافته بود به همان كيش اول خود رجوع نموده بيكبار در سجده افتادند و گفتند هذا إِلهُكُمْ وَإِله مُوسى فَنَسِيَ از مقابل روايتست كه اينقضيه بعد از آن بود كه موعد موسى سى و پنج روز گذشته بود و سامرى در عرض سه روز كه آن روز سى و ششم و سى و هفتم و سى و هشتم بود جسد گوساله را تمام كرد و در روز سى و نهم بنى اسرائيل را بر عبادت آن خوانده ايشان اجابت نمود و سجدهء آن كردند و موسى بعد از چهل روز بيامد * ( وَلَقَدْ قالَ ) * و بتحقيق كه گفت * ( لَهُمْ هارُونُ ) * مر ايشان را هارون ( ع ) * ( مِنْ قَبْلُ ) * پيش از آمدن موسى از موعد بطريق نصيحت و موعظه * ( يا قَوْمِ ) * اى گروه من * ( إِنَّما فُتِنْتُمْ ) * جز اين نيست كه مبتلا شده‌ايد به تشديد تكليف و ممتحن گشته * ( بِه ) * بگوساله يعنى بپرستش او و مراد آنست كه حق سبحانه با شما معامله از مايندگان كرده تا محك تمام عيار هر يك از شما بر عالميان ظاهر گردد و بر ايشان روشن شود كه كدام از شما بر دين اسلام ثابت و راسخ خواهد شد و كدام متزلزل و متذبذب يعنى تا محق از مبطل ممتاز گردد * ( وَإِنَّ رَبَّكُمُ الرَّحْمنُ ) * و بدرستى كه آفريدگار شما خداى بسيار بخشش است نه غير او * ( فَاتَّبِعُونِي ) * پس پيروى كنيد مرا در عبادت او * ( وَأَطِيعُوا أَمْرِي ) * و گردن نهيد فرمان مرا در ثبات ورزيدن در دين اسلام و گويند هارون اينسخن گفت پيش از خواندن سامرى ايشان را بعبادت عجل و قايل شدن او بگفتار هذا إِلهُكُمْ وَإِله مُوسى يعنى چون صورت گوساله به نظر وى درآمد گفت شما به اين ممتحن خواهيد شد و خداى شما رحمن است نه اين قالب بيروح و مؤيد وجه اول است اينكه در جواب هارون * ( قالُوا ) * گفتند * ( لَنْ نَبْرَحَ عَلَيْه ) * ما پيوسته بر پرستش گوساله هستيم و آنچه سامرى گفت كه اينخداى موسى است راست گفت * ( عاكِفِينَ ) * اقامت كنندگانيم و مجاورانيم * ( حَتَّى يَرْجِعَ ) * تا وقتى كه بازگردد * ( إِلَيْنا مُوسى ) * بسوى ما موسى از طور و ببينيم كه او پرستش آن مىكند يا نه و آنچه سامرى گفت هذا إِلهُكُمْ وَإِله مُوسى تصديق او مينمايد يا